کمبود اکسیژن در جنین و نوزاد

تعریف :
 اختلال در اکسیژن رسانی بافتی در جنین یا نوزاد ناشی از حوادث قبل از زایمان، در طی زایمان یا پس از تولد که منجر به کمبود اکسیژن پیشرونده، اختلال تبادل دی اکسیدکربن و اکسیژن، اسیدوز و خون رسانی ناکافی به بافتها و اعضای بدن میشود.

علل:
در نوزادان ترم و رسیده % 90 موارد آسفیکسی در دوران پیش از تولد یا حین تولد در نتیجه بی کفایتی جفت (که باعث عدم توانائی تهیه اکسیژن و برداشتن دی اکسیدکربن و یون هیدروژن از جنین میگردد) بوجود می آید.

علل مادری:
دیابت، افزایش فشارخون، مسمومیت حاملگی، عفونت، دکولمان یا کنده شدن پیش از موعد جفت ، استفاده از الکل، برخی داروها، اعتیاد به مواد مخدر، بیماری قلبیعروقی مادر و افت فشارخون مادر.

علل جنینی :
مشکلات بندناف مثل گره خوردن یا تحت فشار قرار گرفتن بندناف یا اختلال عروق نافی، آنمی (کم خونی) جنین، عفونت جنین، IUGR یا کاهش رشد داخل رحمی، هیپوولمی یا کاهش حجم خون جنین، نواقص مادرزادی، پست ترم (زایمان دیررس) و وضعیت قرار گیری جنین در رحم.

علائم :
آسفیکسی بر اساس شدت به 3 مرحله (خفیف - متوسط - شدید) تقسیم میشود لذا علائم با توجه به شدت آسفیکسی متفاوت خواهند بود.
بطورکلی علائم شامل موارد زیر می باشد:
خواب آلودگی نوزاد، کاهش رفلکسهای نوزادی تحریک پذیری، ناله تنفسی، پرش پره های بینی، توکشیدگی قفسه سینه، تاکی پنه یا تنفس تند، اختلال ریتم یا تعداد ضربان قلب نوزاد، ضعیف شدن نبضها و افت فشارخون نوزاد، رنگ پریدگی یا سیانوز (کبودی)، اختال تحمل تغذیه، تشنج، حمات احتمالی قطع نفس.

عوارض آسفیکسی در ارگانهای مختلف بدن :
مغز: آنسفالوپاتی - تشنج - ورم مغز - انفارکتوس
قلب : نارسائی قلبی - سکته قلبی - نارسائی دریچه ای
ریه : دیسترس تنفسی (تنفس مشکل و سخت )
کبد :انفارکتوس - یرقان انسدادی ناشی از نکروز (تخریب ) کبد
روده و معده : زخم و خونریزی گوارشی - گاستروپاتی (اختلال عملکرد معده)
خون و اندا مها : DIC (اختلال انعقاد منتشر ) - گانگرن محیطی

درمان:
در زمان بارداری اختلالات ضربان وریتم قلب جنین ممکن است شواهدی به نفع آسفیکسی در اختیار ما قرار دهد. مانیتورینگ دقیق پیشرفت زایمان و آگاهی از دیگر نشانه های دیسترس (زجر) جنین در داخل رحم باید انجام شود. تیم احیای نوزاد جهت مداخله فوری احتمالی باید در دسترس باشد. قد مهای اولیه احیا و در صورت لزوم اقدامات کامل احیا برای نوزاد در اتاق زایمان توسط تیم پزشکی بلافاصله شروع می شود. پس از انتقال نوزاد به بخش مراقبتهای ویژه نوزادان کنترل و مراقبت و درمان توسط پرستاران و پزشکان متخصص بر اساس حال عمومی و شرایط نوزاد انجام می گردد.

پیش آگهی:
میزان مرگ و میر کلی ناشی از آسفیکسی حدود % 30 - 10 می باشد .
میزان عوارض عصبی-تکاملی بجا مانده در نوزادان زنده تقریبا % 45 – 15 برآورد می شود .
پیش آگهی اختصاصی بستگی به شدت آنسفالوپاتی، وجود یا عدم وجود تشنج، نتایج نوار مغز و یافته های تصویربرداری از مغز دارد.
وجود تشنج ریسک بروز فلج مغز ی را در شیرخوار تا 50 برابر افزایش می دهد. برخی از مبتلایان به آسفیکسی که از نظر عصبی سالم به نظر می رسند ممکن است بعدها مشکلات یادگیری در مدرسه داشته باشند.