بازار داغ عطسه در بهار

بازار داغ عطسه در بهار
عطسه پشت عطسه. دستمان پشت دستمال. این وضعیت خیلی از ماست در بهار؛ آن‌ هم در گیر و دار عید و دید و بازدیدهایش. حساسیت‌های بهاره گاهی برخی را کلافه می‌کند؛ آب‌ریزش‌های مدام از بینی و خلاصه ناراحتی‌های روانی ناشی از آن آن‌قدر شایع است و فراگیر که خیلی‌ها از اسفند که به پیشوازش می‌روند دوست دارند دست به اقدام‌های درمانی و دارویی بزنند تا از بروز آن پیشگیری کنند، به این امید که از این مشکل رهایی یابند.
شاید خیلی از ما شنیده باشیم که آلرژی درمان ندارد یا باید دوره‌اش بگذرد یا حتی اینکه آلرژی ژنتیکی است اما اینكه چه باید كرد تا از بروز حساسیت‌های فصلی در امان بود، سوالی است كه برای بسیاری بی‌جواب مانده است و علی‌رغم تجربه بسیاری از داروها، باز هم این مشکل پابرجاست. شاید اگر بدانیم فرایند بروز علائم آلرژی در بدن ما چگونه است، راحت‌تر بتوانیم از آن پیشگیری کنیم. برای اینکه بدانیم این فرایند چگونه است، به سراغ دکتر انوش قهرمانی، متخصص گوش و حلق و بینی بیمارستان رضوی رفته و سؤالات متداول درباره آلرژی را از ایشان پرسیده‌ایم. دعوت‌تان می‌کنیم به این گفت‌وگو.
آقای دکتر، بخش عمده‌ای از حساسیت‌های بهاری، نواحی گوش، حلق و بینی را درگیر می‌کند. منشأ کلی آلرژی‌ها چیست؟
حساسیت‌های بهاره مربوط به آب و هوا و تغییرات فصلی است و عامل اصلی محرّک آن‌ها گرده‌های گل و گیاهان هستند که در فضا پخش شده و وارد دستگاه تنفسی می‌شوند. برای برخی در راه‌های تنفسی فوقانی مشکل ایجاد کرده و به شکل آب‌ریزش بینی، عطسه و... بروز می‌یابند و برای برخی افراد در راه‌های تنفسی تحتانی‌شان به شکل آسم‌های آلرژیک و حساسیت‌هایی با علائم تنگی نفس، خشکی مزمن و طولانی مدت و گاهی ترکیبی از این دو بروز می‌یابد.
چرا این اتفاقات برای برخی افراد می‌افتد؟ تغییرات فصلی که همگانی است!
در حقیقت این مشکلات آلرژیک مقداری جنبه ژنتیکی دارند و بروز علائم حساسیتی می‌تواند با واکنش‌های سیستم دفاعی بدن به آن عامل محرّک محیطی که وارد بدن شده همراه باشند. این عوامل محیطی در سطوح مخاطی راه تنفسی رسوب می‌کنند؛ علی‌الخصوص در بینی که راه اصلی تنفس است و سیستم دفاعی بدن در آنجا با این عوامل روبرو می‌شوند و تحریکاتی برای تولید مدیاتورهای حساسیتی ایجاد می‌کنند که در رأس آن‌ها هیستامین‌ها هستند که باعث گشادی عروق شده و نتیجه آن، تورم مخاطی و تولید ترشحات هستند. علائم بالینی آن‌ هم گرفتگی بینی، آب‌ریزش، عطسه‌های مکرر و خارش است. سیستم دفاعی بدن در این فرایند درگیر می‌شود و در برخی این تحریکات سیستم دفاعی تشدیدشده‌تر است.
علامت این فرایند لزوما عطسه است؟ در واقع، با بروز چه علائمی باید مراجعه به موقع صورت بگیرد؟
در کل، حساسیت‌های راه تنفسی با تمرکز بر روی سیستم فوقانی بینی و درگیری سینوس‌ها، سه علامت خاص و اصلی دارند؛ آب‌ریزش، عطسه و خارش در ناحیه صورت، بینی، چشم و گلو. گاهی گرفتگی بینی هم برای افرادی رخ می‌دهد که ورم بیشتری در ناحیه بینی خود دارند و در برخی افراد ممکن است این ورم به حدی زیاد شود که تورم در مخاط بینی باعث تولید پلیپ(زواید بینی) شوند که در این افراد روند خاصی طی می‌شود و می‌تواند در این افراد عارضه‌دارتر شود و حتی کار برخی به عمل جراحی بکشد.
خلاصه تورم زیادی مخاط ممکن است به پلیپ تبدیل شده و حتی در شکل پیشرفته‌تر، ممکن است مشکل گویایی نیز برای افراد ایجاد شود.
آقای دکتر، معمولا داروهای تجویزی برای آلرژی مسکّن هستند، نه درمان‌کننده. درست است؟
در حقیقت نباید اصطلاح تسکین را برای این داروها ب کار ببریم بلکه باید بگوییم: «درمان علامتی». خیلی وقت‌ها مجبوریم علامت‌ها را کم کرده یا از بین ببریم. در آلرژی نیز چون یک عامل محرّک وارد بدن می‌شود، فرایندهایی در سطح سلولی بر روی سیستم دفاعی در مخاط بینی و عروق ناحیه تنفسی اتفاق می‌افتد و یک سری واسطه‌های شیمیایی به شکل آبشارمانند پشت سر هم تولید می‌شوند و تا آخر می‌روند و به شکل واکنش‌های آلرژیک بروز می‌یابند. این واسطه‌های آبشارمانند همان مدیاتورها هستند که سبب بروز علائم می‌شوند. برخی داروها در مسیر تحریک‌کننده‌ها تأثیر می‌گذارند و اثر مهارکننده دارند. شایع‌ترین ضدحساسیت، آنتی‌هیستامین معمولی هستند که جلو تولید هیستامین و در واقع، جلو تخلیه هیستامین را می‌گیرند. برخی داروها هم مانع از ترشح می‌شوند و برخی گیرنده‌های هیستامین را مهار می‌کنند تا علائم بروز نکنند و اکنون داروهایی هستند که در قسمت‌های بالاتری به صورت واکنشی مانع از بروز این آبشار می‌شوند. برخی داروها نیز در قسمت بالاتری به صورت واکنشی مانع از پیشرفت می‌شوند که دیرتر عمل کرده و برای کسانی که حساسیت درازمدت مانند آسم‌ها، خارش‌های آلرژیک بهاره دارند، استفاده می‌شوند.
درمان پایه چگونه انجام می‌شود؟
نخستین کار این است که جلو ورود عوامل محرک به بدن را بگیریم. در آلرژی‌های نوع بهاره، این کار واقعا سخت است چراکه گرده‌ها همه جا هستندودرمان پایه در این مورد، حساسیت‌زدایی نسبت به آن عامل محرّک با واکسیناسیون‌های مخصوص است. متخصصان آلرژی این واکسیناسیون را انجام می‌دهند؛ اما مشروط به اینکه بتوانند از آزمایشات و تست‌ها عامل محرّک را بیابند و واکسن آن را داشته باشند که البته فرایند طولانی‌مدتی دارد ودر عین حال، اگر به روش صحیحی انجام شود، می‌تواند بسیار مؤثر واقع شود.
توصیه پیشگیرانه‌ای وجود دارد؟
معمولا حساسیت‌های بهاره به گرده‌های گل و گیاهان منوط هستند و تغذیه خیلی اثر ندارند. عوامل تغذیه‌ای و محیطی می‌توانند تشدیدکننده حساسیت‌ها باشند؛ مثل نوشیدنی‌های خنک یا حتی بوی عطر، گرد و غبار و... . ماسک زدن می‌تواند پیشگیری کند. هم‌چنین افرادی که می‌دانند در چه فصلی دچار حساسیت می‌شوند و این مشکل هر سال برای آن‌ها تکرار می‌شود می‌توانند از 20 روز قبل از داروهای پیشگیرانه استفاده کنند.
داروهایی مثل دگزامتازون؟
آمپول یا قرص دگزامتازون به عنوان پیشگیری اصلا مناسب نیست؛ چرا که از خانواده کورتون‌ها محسوب می‌شوند و ما زمانی باید دست به دامان کورتون‌ها شویم که کارد به استخوان رسیده باشد و حساسیت شدید و فراگیر شده باشد و چندین ارگان را درگیر کند، فرد به درمان‌های عادی مقاوم شده باشد. در واقع، برای افرادی که حساسیت‌های شدید اما کوتاه‌مدت دارند و سالی‌ یک‌بار درگیر آن هستند، کورتون تک‌دوز که عوارض چندانی نداشته باشد و بتواند به کاهش علائم کمک کند، توصیه می‌شود؛ البته برای کسانی که آلرژی باعث از کارافتادگی آن‌ها شود.
و مسافرت‌های عیدانه می‌تواند تشدیدکننده عوامل باشد؟
ببینید حساسیت‌های بهاره در محیط زندگی افراد ایجاد می‌شوند پس ممکن است حتی با مسافرت تشدید نشده که هیچ، با دوری از فضا و محیط زندگی کمتر هم بشوند.
آیا آلرژی دوره زمانی خاصی دارد؟
شاید به نوعی باید گفت این مسأله صحت دارد. با افزایش سن مشاهده شده که حساسیت‌ها کاهش می‌یابند و حتی برطرف می‌شوند و شاید این امر به این دلیل باشد که افزایش سن میزان ایمن‌تر شدن سیستم ایمنی بدن را بیشتر می‌کند؛ آن کاری که واکسیناسیون می‌کند، گذر زمان با بدن می‌کند.
و توصیه نهایی شما برای تسکین بازار داغ آلرژی در بهار؟
برای پیشگیری و درمان علائم حساسیت‌های بهاره تا می‌توانید بینی خود را با سرم نمک شستشو دهید؛ البته با سرم دارویی که بدون نسخه نیز ارائه می‌شود؛ نه با آب‌نمک دست‌ساز و خانگی که میزان نمک آن متعادل نبوده و با فیزیولوژی بدن سازگار نیست. بینی، فیلتر راه تنفسی ماست و خیلی مهم است که ما با این کار، فیلتر تنفسی خود را تمیز کنیم.
هم‌چنین تا می‌توانید از عوامل محیطی مثل نوشیدن آب خنک، گرد و غبار، بوی عطر تند، لوازم آرایش حساسیت‌زا، دود مثل دود سیگار، محیط‌های دارای گل و گیاه و... پرهیز کنید و از فواید زدن ماسک در این فصل بهره‌مند شوید.
تاریخ درج: ۱۳۹۷/۱۲/۲۸
تعداد بازدید : 302

نظرات:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی
ایمیل:
متن: